Fryslân

Tijdens het droogteseizoen, van april tot oktober, is door de start van het groeiseizoen en de stijgende temperaturen de kans op watertekort aanwezig. Denk maar aan de extreem droge zomers van 2018 en 2019. Daarom monitoren de waterbeheerders, hoogheemraadschappen, waterschappen en drinkwaterbedrijven de situatie met het oog op eventuele problemen met droogte, watertekort en -kwaliteit.  In de provincie Friesland zijn dit specifiek het waterschap Fryslân, Rijkswaterstaat en drinkwaterbedrijf Vitens.

Drinkwater

Hoe zorgen we ervoor dat we ook tijdens droge periodes voldoende drinkwater houden, voor nu en later? Dat kan door samen zuinig te zijn op water. Op de website van Vitens staat in welke regio's er bij aanhoudende warmte mogelijk problemen ontstaan bij de waterlevering, zoals een lagere waterdruk of bruin water. Dit is niet schadelijk voor de gezondheid, dus je kan het gewoon drinken.

Voldoende en schoon water

In droge perioden proberen we het water in de Friese meren, kanalen, vaarten en sloten zo goed mogelijk op peil te houden. Dit doen we in Fryslân door zoet water vanuit het IJsselmeer naar de Friese meren en kanalen (de Friese boezem) aan te voeren. Vanuit de Friese boezem verdeelt Wetterskip Fryslân het water vervolgens naar de vaarten en sloten in polders, natuurgebieden, dorpen en steden. Zie ook de website van Wetterskip Fryslân.

Voldoende oppervlaktewater is belangrijk voor de groei van gewassen, bomen en planten. En voor een goede waterkwaliteit voor waterplanten, vissen en andere waterdieren in de vaarten en sloten. Een goede waterstand is ook belangrijk voor de kwaliteit van dijken en oevers (waterkeringen) die het water tegenhouden. Deze moeten voldoende vochtig blijven om droogtescheuren te voorkomen.

Watertekort

Als het niet alleen droog, maar ook warm en zonnig is, verdampt er veel oppervlaktewater. Omdat er bij droogte ook veel water wordt gebruikt voor besproeiing van gewassen, verdwijnt er soms meer water uit de poldervaarten en -sloten, dan we we kunnen aanvoeren. Peildaling is het gevolg. Bij een dreigend watertekort vragen we gebruikers in een gebied samen afspraken te maken om het watergebruik te minderen. Ook kan Wetterskip Fryslân tijdelijk een verbod instellen voor bijvoorbeeld het besproeien van gras met slootwater. Of boeren mogen alleen ’s nachts hun gewassen besproeien als er minder verdamping is. Lees hier meer over de maatregelen tijdens een watertekort.

IJsselmeer

Het IJsselmeer is het grootste zoetwaterbekken van Nederland. Bij langdurige droogte kan de beschikbaarheid van voldoende IJsselmeerwater in gevaar komen. Het Rijk bepaalt of Wetterskip Fryslân minder water uit het IJsselmeer mag halen dan normaal. Het beschikbare water wordt vervolgens over alle waterschappen verdeeld. Er zijn landelijke afspraken over het verdelen van zoet water. Dit heet de verdringingsreeks.

Scheepvaart

Een lage waterstand in de rivieren kan problemen opleveren voor onder meer de scheepvaart. Rijkswaterstaat en de waterschappen houden de waterstanden daarom het hele jaar door nauwlettend in de gaten en nemen waar nodig maatregelen.

Zwemwater

Waterschappen zorgen voor schoon water en monitoren de kwaliteit. Deze gegevens gaan naar de provincies. Op basis van deze gegevens en de informatie van Rijkswaterstaat informeren de provincies het Nederlandse publiek over de veiligheid en hygiënerisico’s van het zwemwater. Op officiële zwemlocaties kunnen zwemmers ervan uitgaan dat hun veiligheid en hygiëne is gegarandeerd, en dat als er afwijkingen zijn ze hierover geïnformeerd worden. Informatie staat op borden bij de zwemplekken. Voor actuele info zie: www.zwemwater.nl of download de zwemwaterapp van de waterschappen, provincies en Rijkswaterstaat via de website van zwemwater.nl.

Beregeningsverbod voor oppervlaktewater

Het waterschap stelt bij een drastisch watertekort een sproeiverbod in voor het beregenen van gewassen en grasland. Grasland mag dan bijvoorbeeld niet meer worden besproeid met water uit de sloot. En boeren mogen gewassen alleen tussen bepaalde tijden beproeien. Actuele informatie hierover staat op de website van Wetterskip Fryslân.

Beregeningsverbod voor grondwater

Grondwater

Grondwater is water dat in de ondergrond is opgeslagen. Fryslân gebruikt grondwater om drinkwater te winnen. Maar ook land- en tuinbouw en natuur gebruiken grondwater om percelen te besproeien. Bij langdurige droogte daalt de grondwaterstand. Wetterskip Fryslân kan dan een tijdelijk verbod instellen voor het besproeien met grondwater.

Om de grondwaterstanden weer te verhogen, is vooral veel regen nodig. Als de grondwaterstand laag is, verhoogt het waterschap waar mogelijk het waterpeil in de sloten. Zo proberen we regenwater langer in de bodem vast te houden, zodat het grondwater wordt aangevuld.

Friese waterstanden

  • Op deze kaart staat de actuele grondwaterstand ten opzichte van NAP in Fryslân.
  • Op deze kaart staat de gemiddelde boezemwaterstand en neerslag in Fryslân.

Fryslân

Wegen en dijken

Een goede waterstand is belangrijk voor de kwaliteit van dijken en oevers (waterkeringen) die het water tegenhouden. Deze moeten voldoende vochtig blijven, om droogtescheuren te voorkomen. Wetterskip Fryslân inspecteert keringen op droogtescheuren en repareert deze. Bij watertekorten gaat veiligheid voor alles. Het op peil houden van de Friese meren en kanalen, gaat daarom bijvoorbeeld voor het besproeien van gewassen. Door de droogte kunnen wegen gaan verzakken en scheuren. Gemeenten, provincie en Rijkswaterstaat pakken dit aan.

Natuurbrandrisico

Bij droogte is één vonkje al genoeg voor het ontstaan van een brand met soms enorme gevolgen. Help daarom mee om natuurbrand te voorkomen. De Brandweer geeft handige tips. Ga niet bij een natuurbrand kijken! De brandweer komt vaak met groot materieel ter plaatse en heeft daarvoor alle ruimte nodig. Blijf dus weg van brand en houd de weg vrij voor de hulpdiensten.

Voor meer informatie, zie de website van de brandweer.

Extra maatregelen bij evenementen

Droog en warm weer kan gevolgen hebben voor de organisatie van evenementen. Er zijn bijvoorbeeld meer EHBO’ers nodig, of het is verstandig om voor extra drinkwater te zorgen. Soms gaat een (sport)evenement vanwege het weer niet door.

Vergunning

Voor veel evenementen moet je een kennisgeving doen of een vergunning aanvragen bij de gemeente. Meer informatie staat op de website van de gemeente waar het evenement plaatsvindt.

Op de website van Veiligheidsregio Fryslân vind je meer informatie over het organiseren van een veilig evenement.

Dieren

Als het warm is, stijgt de watertemperatuur. Hierdoor daalt het zuurstofgehalte in het water. Sommige beken, vijvers en plassen vallen droog. Dieren die in dat water leven, worden in sommige gevallen door de waterschappen of vrijwilligers verplaatst naar plekken waar nog wél water staat.

Vaak zijn er nog wel genoeg poelen en plassen voor dieren om te drinken. Het verdrogen en afsterven van planten kan van invloed zijn op de hoeveelheid voedsel voor dieren, maar ook op bijvoorbeeld vlinders en andere insecten.

Ook dieren in stallen kunnen last hebben van droogte en warmte. In sommige situaties wordt de brandweer gevraagd om stallen nat te spuiten, zodat de temperatuur binnen afkoelt en het voor de dieren draaglijker wordt.

Dieren in nood

Maak je je zorgen over dieren in een natuurgebied die door bijvoorbeeld de droogte in acute nood zijn? Neem dan contact op met de beheerder van het bewuste natuurgebied.

Zie ook:

Wat kun je zelf doen?

Gemeenten, waterbedrijven en waterschappen hebben een belangrijke rol in het voorkomen van wateroverlast en droogte, maar kunnen dit niet alleen. Klik hier voor meer informatie over wat je zelf kunt doen om water te besparen.