Ondanks dat ons water erg schoon is, kan de kwaliteit van het water worden aangetast door allerlei stoffen. De manier waarop deze in het water komen kan per stof verschillen. De vervuiling wordt met diverse maatregelen bestreden.

Meststoffen

Meststoffen (nutriënten) zijn belangrijk voor de groei van planten. Zij zitten in de mest die in de landbouw wordt gebruikt, maar komen ook bij incidentele riooloverstorten in het oppervlaktewater terecht.

Voorbeelden

  • Fosfaat
  • Stikstof

Maatregelen

De hoeveelheid meststoffen in het afvalwater is de laatste 40 jaar al sterk verminderd doordat bacteriën in de rioolwaterinstallaties deze grotendeels uit het water halen. Deze zuivering wordt nog continu verbeterd een voorbeeld is de Nereda-technologie.

Ook in de landbouw wordt gewerkt aan de vermindering van de uitspoeling van meststoffen naar het water. Zo leren we o.a. hoe de bemesting heel precies kan aansluiten op de voedingswens van gewassen.

Toch valt er nog het nodige werk te doen om de uitstoot uit de landbouw te verkleinen

Bestrijdingsmiddelen

Bestrijdingsmiddelen worden in de landbouw gebruikt om de gewassen te beschermen tegen plagen van schadelijke planten, beestjes en schimmels. Maar ook in plantsoenen, langs straten en in tuinen om deze onkruidvrij te houden.

Voorbeelden

  • Imidacloprid
  • Carbendazim
  • Linuron
  • Glyfosaat

Maatregelen

Het gebruik van bestrijdingsmiddelen in de landbouw kan worden teruggebracht door het in mindere mate preventief toe te passen. Dankzij betere informatievoorziening en moderne apparatuur kunnen bestrijdingsmiddelen bovendien meer gericht worden toegepast. Verschillende overheden en veel grondgebruikers werken samen om het grond- en oppervlaktewater schoon te houden in het programma Schoon Water.

Het gebruik van bestrijdingsmiddelen in dorp en stad is per 1 maart 2016 verboden op verhardingen, per eind 2017 geldt het verbod ook voor professioneel gebruik op andere terreinen. Ook hier zijn goede alternatieven beschikbaar, zoals het gebruik van stoom- of gasbranders tegen onkruid tussen de bestrating.

Overige chemische stoffen

Milieu- en watervervuiling door zware metalen en sterk giftige stoffen uit voornamelijk de industrie zijn de afgelopen decennia sterk afgenomen dankzij succesvol beleid. Toch blijft het nodig hier op te letten, want metalen komen in kleinere hoeveelheden vrij bij huizenbouw, veeteelt en transport. Ook PAK’s en TBT zijn een veel kleiner probleem dan voorheen. De meeste vervuiling hierdoor is afkomstig van verkeer, kleding en verfstoffen. Deze komt in het water vanuit de lucht of het riool. Ook microplastics komen op deze manier (en via afval) in het water terecht.

Medicijnresten zijn een relatief nieuw fenomeen in het oppervlaktewater, waar veel onderzoek naar wordt gedaan. We gebruiken in Nederland steeds meer medicijnen. Via urine komt een klein deel daarvan rechtstreeks in het riool. Bij elkaar gaat het om minstens 140 ton medicijnresten per jaar. En hoewel het gaat om hele lage concentraties, kan het waterleven er last van hebben, zo blijkt uit onderzoek van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu. Ook moeten drinkwaterbedrijven door dergelijke bedreigingen voor de waterkwaliteit steeds meer moeite doen om goed en betrouwbaar drinkwater te produceren.  

Voorbeelden

  • Medicijnresten
  • Zware metalen
  • PAK’s en TBT
  • (Micro)plastics

Maatregelen

Van veel stoffen die we dagelijks gebruiken is nog niet precies duidelijk hoe schadelijk die zijn. Daarom wordt er uitgebreid onderzocht hoeveel ze al in het milieu aanwezig zijn en hoe schadelijk dat is.

De belangrijkste maatregel is natuurlijk het tegengaan of verbieden van het gebruik van stoffen. Veel stoffen kunnen ook achteraf in de rioolwaterzuivering uit het water worden gehaald. Bij medicijnresten is dat nu nog niet het geval, maar daar wordt hard aan gewerkt. 

Wat u zelf kunt doen:

  • Breng medicijnresten terug naar de apotheek of naar een inzamelpunt bij jou in de gemeente.
  • Gebruik niet-chemische bestrijdingsmiddelen tijdens het onkruidwieden in de tuin. Weten hoe je onkruid dan verwijdert? Klik op de onderstaande link 'niet-chemische bestrijdingsmiddelen'.
  • Klik op de onderstaande link om meer te leren over de gevolgen van medicijnresten in het water.